متن کامل سخنرانی دکتر معتمدنژاد در همایش بزرگداشت:
در ابتدا از همه به طور کلی تشکر می کنم و اگر بخواهم تک تک نام ببرم همه دوستان محترمی را که لطف کردند و بنده را مورد تقدیر قرار دادند،نمی توانم همه را نام ببرم چون وقت گرفته خواهد شد و شاید من بعضی ها را فراموش کرده باشم.
قبل از هز چیز، می خواهم خواهش کنم از جناب دکتر حبیبی و جناب دکتر فرقانی -که در این امر بانی بودند و لطف کردند، و این مراسم برگزار شد- محبت بفرمایند و آنچه که هر آنچه که دوستان به من لطف کرده اند و سکه است برای مخارج جاری دانشکده علوم ارتباطات و آن چه قابل تبدیل است تبدیل شود و در این راه صرف شود و آن چه که به من افتخار داده اند و به طور معنوی از آن بهره می برم فعلا متعلق به من است و بعد در اختیار دانشکده خواهد بود.
تجربه امروز ما نشان داد که من هیچ کاره هستم. من یک معلم عادی بودم که توفیق داشتم دانشجویان خوبی در کلاس من آمدند و این دانشجویان خوب باعث شدند که من هم شهرت پیدا کنم.در واقع زیر چتر دانش دانشجویان، استاد شما هم به شهرت رسید.این شهرت هم متعلق به خود آن هاست.این ها به معلم خودشان نام گذاشتند وگرنه من یک معلم معمولی همیشگی هستم.
معلمی بودم که با استفاده از انگیزه هایی که دانشجویان ایجاد کردند، در سال های پس از پیروزی انقلاب و در شرایط جدید، فقط به آموزش اکتفا نکردم.ما در آن زمان که دانشکده علوم ارتباطات تاسیس شد بیشتر به آموزش توجه داشتیم و فکر می کردیم که برای مطبوعات، برای دفاتر روابط عمومی و برای آژانس های تبلیغاتی، برا ی خبرگزاری ها و وسایل ارتباط جمعی مختلف، عده ای نیروی متخصص تربیت بکنیم و تجربه انقلاب به ما نشان داد که مملکت در کنار معلم های خوب و آموزش دهنده های خوب، به محقق خوب هم نیار دارد.
به همین لحاظ بعد از سالیان جنگ، همان طور که دکتر توفیقی هم اشاره کردند و دوستان هم در جریان هستند، وقتی معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تشکیل شد، با استفاده از لطفی که همکاران جوان آن جا به بنده داشتند ما دور هم جمع شدم و توانستیم مجله ای تاسیس کنیم به نام مجله رسانه که اگر اشتباه نکنم پنجاه و هفتمین شماره آن هم اخیرا منتشر شد و در این سال ها همه در کنار هم بودیم و همین همکاری ها باعث شد که کمک های متقابل صورت بگیرد. دوره کارشناسی ارشد و دکتری را تاسیس بکنیم و با پذیرش همکاران مختلف در مطبوعات و سازمان های دولتی به عنوان دانشجویان این دوره ها هیات علمی ضروری برای دانشکده جدید علوم ارتباطات را آماده بکنیم و خوشحالم که امروز کسانی که آماده شده اند و آموزش دیده اند و برای پژوهش آماده شده اند، از بنده خیلی جلوتر هستند و من افتخار دارم که همکارشان هستم.
اگر بگویم استاد من هستند قبول نخواهند کرد زیرا ما سنت هایی داریم که سن را حتما رعایت می کنند و در نظر می گیرند.
ما در ابتدا طرحی را آماده کردیم در خرداد 1369، 12 مورد را برای تحقیق جامع درباره ارتباطات مشخص کرده ایم و قرار شده است که کار بکنیم.بخشی از این کار را هم دوست عزیزم جناب محسنیان راد شروع کردند و بعضی کارهای دیگر باقی مانده که متاسفانه آن ها انجام نشد.
در این میان به کمک کمیسیون ملی یونسکو توانستیم برای ایجاد یک مرکز آموزش و پژوهش ارتباطات آسیای مرکزی اقدام کنیم زیرا به همکاری های منتطقه ای خیلی اعتقاد داشتیم ولی متاسفانه جریان در یونسکو سیاسی شد و چون جمهوری اسلامی ایران خواستار تاسیس این مرکز بود، این امر محقق نشد و به دوره های بعد موکول شد.
در این میان کم کم و با توجه به مسائلی که داشتیم، به این نتیجه رسیدیم که اگر ارتباطات بخواهد در ایران اصلاح شود، در چهار زمینه باید فعالیت کنیم.
امکانات ارتباطی ما و اداره امور ارتباطی ما چند موضوع را شامل می شود که ما چهار تای آن ها را در سال های اخیر مورد توجه قرار داده ایم.
در این زمینه ها خوشبختانه در ماه های اخیر، توانست وارد اسناد مقدماتی برنامه چهارم توسعه شود.ما جلساتی در تابستان 82 داشتیم که همکاران گرامی رشته علوم ارتباطات و دانشکده ارتباطات و فرهنگ دانشگاه امام صادق و توانستیم این چهار زمینه ای را که عرض می کنم در آن جا بگنجانیم و این موفقیت بزرگ است.
اولین مساله ای که ما در ایران با آن روبرو هستیم ابتدا مساله ایجاد فضای عمومی مطلوب آزادی مطبوعات و سایر وسایل ارتباط جمعی است.این فضا در سال های اخیر تا حدودی ایجاد شده، ولی فضا را می بایست حفظ کرد. به همین جهت، برای این که فضا محفوظ بماند، نیاز به حاکمیت قانون داریم و قانون باید از نگهداری این فضا حمایت کند.در این راه کوشش کردیم، مطالعه کردیم، کار کردیم و در برنامه چهارم هم پیشنهاد کردیم که این موضوع به عنوان مهم ترین موضوع گنجانده شود.
دومین مساله ای که مطرح کردیم مساله استقلال اقتصادی مطبوعات و سایر وسایل ارتباط جمعی است.چنانکه به طوری که اشاره شد و دوستان فرمودند مطبوعات یا تحت تاثیر فشار سیاسی هستند یا زیر فشارهای اقتصادی.کافی نیست که فقط آزادی سیاسی تامین شود بلکه در کنارش به استقلال اقتصادی نیز نیاز داریم. در نتیجه به مسائل مربوط به بهبود محتویات مطبوعات و وسایل ارتباطات جمعی اندیشیدیم، به این که محتویات به گونه ای اشد که مخاطبان را به خود جذب کند.
ما بالقوه می توانیم در ایران هفت میلیون تیراژ مطبوعات داشته باشیم در حالی که امروز این رقم یک و نیم تا دو میلیون است.فاصله بسیار زیاد است با توجه به معیارهایی که یونسکو در 1960 مشخص کرده است. پس باید شرایطی ایجاد کرد تا مطبوعات جاذبه پیدا کنند. در واقع خبرهای رادیو-تلویززیون جاذبه داشته باشد تا محاطب از آن ها استقبال کند.اگراین شرایط ایجاد شود، تیراژ ها بالا می رود.تیراژها که بالاتر رود خوانندگان بیشتر خواهند شد و وضع مالی وسایل ارتباط جمعی هم بهتر خواهد شد و اگر هم مشکلی پیش آمد دولت هم می تواند کمک کند، البته کمک های دولت هم باید نظام مند باشد. پس در زمینه استقلال مطبوعات و وسایل ارتباط جمعی ما سه موضوع بهبود کیفیت، موضوع استفاده از آگهی های تجارتی در جهت منافع مردم و همچنین مساله کمک دولت رامشخص کردیم تا با استقلال مطبوعات آزادی آن ها را نیز داشته باشیم.
سومین موضوعی که دنبال کردیم، آموزش تخصصی علوم ارتباطات است.بلاخره با تاسیس مجدد دانشکده علوم ارتباطات به نقطه ای رسیده ایم که می توانیم امیدوار باشیم در آینده در مراکز استان ها هم این رشته در سطح لیسانس و فوق لیسانس تدریس شود. پس ضرورت سوم ما مساله ضرورت آموزش و پژوهش علوم ارتباطات است.
چهارمین زمینه، زمینه استقلال حقوقی حرفه روزنامه نگاری است و به همین سبب توانستیم در سال های اخیر به کمک انجمن صنفی روزنامه نگاران و با حمایت های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و حمایت روسای مرکز مطالعات رسانه ها توانستیم به جای برسیم که چهار متن حقوقی تهیه کرده ایم.دو لایحه قانونی و دو متن دیگر که برای تامین استقلال حرفه روزنامه نگاری است.
یک متن پیشنویس لایحه قانونی استقلال حرفه رونامه نگاری تهیه شده است یک متن پیمان جمعی روزنامه نگاران تهیه شده یک متن دیگر به نام قانون شورای مطبوعات که بعد تبدیل شد به شورای عالی مطبوعات تهیه شده . در کنارش میثاق اصول اخلاقی حرفه روزنامه نگاری را تهیه کرده ایم، و فکر کردیم که اگر این شورا تشکیل شود، به استقلال حرفه ای روزنامه نگاران تا میزان زیادی تامین می شود و دولت مداخله کمتری در این امور دارد.
این چهار زمینه ای را که عرض کردم مورد نظر دولت هست و این متن های تهیه شده به زودی به تایید خواهد رسید و در هیات دولت مطرح خواهد شد، به مجلس هم خواهد رفت و شاید هم به زودی تصویب نشود ولی به هر حال، اقداماتی در این زمینه صورت گرفته است.ما در راهی گام گذاشته ایم که این راه در هر صورت به توسعه وسایل ارتباطات جمعی ما منتهی خواهد شد.
در این میان برمی گردم به همکاری های منطقه ای.ما به همکاری های بین الملی هم توجه فراوانی داریم، به همین خاطر در سیاست های اخیر، موضوع جامعه اطلاعاتی را مطرح کردیم.
موضوع جامعه اطلاعاتی را نه به عنوان یک هدف نهایی بلکه به عنوان موضوعی که در دنیای امروز مطرح است و باید به آن رسید و چامعه اطلاعاتی همه دنیا را به خود مشغول کرده است و ما قبل از این که در مناطق مختلف دنیا شاهد کنفرانس های منطقه ای در مورد جامعه اطلاعاتی داشته باشیم، در ایران در شهریور 1380 نخستین سمینار میان منطقه ای آسیای مرکزی و غربی راتشکیل دادیم و به دنبالش یک همایش ملی به عنوان ایران و جامعه اطلاعاتی در سال 1400 هجری شمسی برگزار کردیم.کم کم توجه مسئولان را به این نکته جلب کردیم که متوجه شوند در راه جامعه اطلاعاتی باید تلاش های بیشتری شود، همان طور که سرکار خانم دکتر خوارزمی فرمودند، مسئولان دولتی را توانستیم با مسائلی روبرو بکنیم که به این امر توجه کنند.
در سطح بین المللی خوشبختانه، مخصوصا آقای مهندس جهانگرد کمک کردند و توانستیم در همایش های بین الملی ژنو و پاریس توانستیم تاثیر بگذاریم و جملات و کلماتی را از بندهای مصوب در این همایش ها تغییر دادیم. با همکاری کشورهای آسیایی.یک جبهه آسیایی تشکیل دادیم، و در مقابل کشورهای سرمایه داری و پیشرفته توانستیم نسبت به آینده امیدوار باشیم.
به هر حال در حال تلاشیم تا به اهداف منطقه ای و بین المللی خود برسیم بنابراین هم در سطح ملی به مساله توجه داشتیم و هم در سطح منطقه ای و هم در سطح بین المللی.
دانشکده علوم ارتباطات که امسال فعالیتش را آغاز می کند بعد از این در کنار مرکز پژوهش های ارتباطات هست،که وزارت علوم ارتباطات نام پژوهشکده علوم ارتباطات و فناوری اطلاعات را برآن گذاشته اند.به هر ترتیب هر چه که باشد، تاسیس این مرکز به تصویب وزارت علوم و تحقیقات و فناوری رسیده است و من امیدوارم که به زودی بتوانیم از فارغ التحصیلان دوره های فوق لیسانس و دکتری استفاده بیشتری بکنیم، ضمنا مساله ای را هم یادآوری کنم که ما به کمک دانشجویان سابق فوق لیسانس و دکتری، در سال اخیر توانستیم در این سه سمیناری که عرض کردم، 100 مقاله عرضه کنیم.100 مقاله علمی درزمینه جامعه اطلاعاتی که اغلب این مقالات مقالات جالبی است به طوری که دوست و همکار گرامی من پروفسور آرمان ماتلار که شهرت جهانی دارد دو بار که به ایران آمد تعجب کرده بود که ما چگونه توانسته ایم در عرض چند سال، این همه محقق جوان را آماده بکنیم برای نوشتن مقاله در سطح جهانی.ایشان-اهل تعارف هم نیستند- حضورا می گفتند، که من به مصر و به ترکیه رفتم و در آن جا چنین استعدادها و امکاناتی ندیدم.من به شما تبریک می گویم که توانسته اید چنین امکاناتی را فراهم کنید.
ما باید آینده نگری ارتباطی داشته باشیم و آینده نگری ازتباطی ایجاب می کند که پژوهش کنیم، بر اساس پژوهش سیاست گذاری کنیم و برمبنای این سیاست گذاری برنامه ریزی داشته باشم، برنامه ریزی را ارزیابی کنیم و بتوانیم به سوی پیشرفت بیشتر برویم. کافی نیست که فقط جملاتی را پشت سر هم بگذاریم و برنامه های پنج ساله را وارد کنیم و هر دوره هم آن ها را تکرار کنیم.
باید تحقیق کرد و بدون تحقیق، سیاست گذاری و برنامه ریزی به نتیجه نمی رسد.من مطئنم با شرایط ایجاد شده با حمایتی که وزارت علوم، تحقیقات و فناوری صورت داده بتوانیم وظیفه خود را در سطح جهانی انجام دهیم.
از توجهی که فرمودید و حوصله ای که داشتید تشکر می کنم و از شما که دانشجویان و فارغ التحصیلان این دانشکده هستید تقاضا می کنم که ما رادر این مسیر یاری دهید تا توفیق بیشتری را به دست آوریم.خیلی متشکرم وآرزو می کنم که موفق باشید.